Uzaya uydu

Uzay Dünya’nın atmosferi dışında evrenin geri kalan kısmına verilen isimdir. Atmosfer ile uzay arasında kesin bir sınır bulunmamaktadır, fakat Dünya’nın atmosferi yukarı doÄŸru çıkıldıkça incelmektedir. Uzayda tahminen milyonlarca galaksi bulunmaktadır. Bu tahmini galaksilerin içinde tahminen milyonlarca sistemler, gezegenler ve astroitler bulunmaktadır. Fizikçi Carl Sagan’ın kitabı “KOZMOS” da yazdığı üzerine evrensel atom sabiti 10⁸⁸ kadar yani 10 üssü 88(1.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000), yani evrende 10′un yanında 88 sıfır tane atom var (on oktovigintilyon). Bu ÅŸekilde bir hesaplama ve insanoÄŸlunun bildiÄŸi her türlü galaksi uzayın büyüklüğünü kanıtlar. Uzay ayrıca evren terimi ile karıştırılır. Bu iki kavram karıştırılmamalıdır. “Uzay” içinde bulunduÄŸumuz sonsuz sanılan boÅŸluktur, “evren” ise canlı, cansız her varlığın uyumu ya da uyumsuz yaÅŸadığı mekandır. Yani birbirlerinden farklı ÅŸeylerdir.

Bu arada teorik fizik ve astronomi konusunda devrim yapacak görüşler ortaya atan Einstein gibi bilginlerin uzay konusunda ortaya attıkları pek çok kuram, gözlemcilerin uzay üzerine verdikleri bulguların mantıklı bir şekilde açıklanmasını sağladı.

1932′de K. G. Jansky adındaki bir mühendisin rastlantı sonucu bulduÄŸu uzaydan gelen radyo yayınları, daha sonraki yıllarda radyoteleskopların doÄŸmasına ve uzayın derinliklerinin dinlenmesine, bu radyo yayınlarının kaynaklarının ve nedenlerinin bulunmasına yol açtı. II. Dünya Savaşı sırasında Almanların geliÅŸtirdiÄŸi V-1 ve V-2 füzeleri daha sonraki yıllarda uzayın keÅŸfi için yapılacak çalışmalarda büyük bir adım oldu. 1947-1956 yılları arasında özellikle ABD, uzay çalışmalarına büyük hız verdi. Yapılan uzay uçuÅŸu denemelerinin hiçbiri bir uzay aracını yörüngeye oturtmayı baÅŸaramadı. Bu arada SSCB, 1957 yılında üç kademeli Vostok füzeleri ile “Sputnik” adındaki ilk yapma uyduyu Dünya çevresinde yörüngeye oturtarak uzay yarışında öne geçti. Uydulardan elde edilen uzay üzerine bilgiler, canlıların, özellikle insanların uzayda yaÅŸayabilmeleri için hangi koÅŸulların yerine getirilmesi gerektiÄŸini ortaya koydu. Böylece uzay tıbbı doÄŸdu ve geliÅŸti. Uzayda ilk insan ise 12 Nisan 1961 tarihinde SSCB’nin uzaya gönderdiÄŸi Yuri Gagarin oldu. Bu arada, insanların uzay boÅŸluÄŸuna yerleÅŸmelerini saÄŸlamak, uzayı uzaydan izlemek, Dünya üzerinde haberleÅŸme kolaylıkları saÄŸlamak için binlerce uydu yörüngeye yerleÅŸtirildi ya da uzayın boÅŸluÄŸuna fırlatıldı. Nihayet 1969 Temmuzu’nda Ay’ın ABD’li astronotlar tarafından fethedilmesi, uzay çalışmalarında en önemi adımlardan biri oldu. Günümüzde uzay yarışı büyük bir hızla sürmektedir.Özellikle de Amerika ve Rusya bu büyük yarışta amansız birer rakiptir.

www.bilim.org TÃœBÄ°TAK Popüler BaÅŸvuru Kitaplığı “Uzay ve Zaman” kitabı www.tdk.gov.tr

Uzay karanlığı, büyüklüğü, olayları ile ilgi çekici, karmaşık ve araÅŸtırmaya deÄŸer olmuÅŸtur. Bu yüzden insan her çaÄŸda uzayı merak etmiÅŸti. Bu yüzden sürekli uzayı araÅŸtırmak için icatlar yapmıştı. Teleskop bu alanda çok önemli bir alettir. ÇaÄŸlar geçtikçe insanların daha güçlü teleskoplarla uzayı incelemesi uzay hakkındaki bilgileri artırdı. Böylece merakını gidermeye baÅŸlayan insanoÄŸlu bununla yetinmeyip uçarak daha fazla bilgi toplamak istedi. Ä°nsanlığın uçmayı keÅŸfetmesiyle Dünya’yı çevreleyen yakın uzay hakkındaki bilgiler, daha da artmaya baÅŸladı. Nihayet, güçlü füzeler, yapma uydular, Ay ‘a insanlı ya da insansız araçlar gönderilmesi, yapay uydular geliÅŸtirilmesi, çok güçlü radyo teleskoplarla (bkz.Hubble Uzay Teleskobu) uzayın derinliklerinin araÅŸtırılması, 20. yüzyılın ikinci yarısında insanlığın uzay hakkındaki bilgilerini önemli ölçüde geniÅŸletti. Ayrıca insanlık uzayı araÅŸtırmak için “astronomi” bilimini doÄŸurdu. Artık astrologlar uzayın bilgilerini daha hızlı buluyorlardı.

Uzay konusundaki ilk saÄŸlam bilgiler, 19. yüzyıl sonu ile 20. yüzyıl başında, özellikle kuzey ülkelerinde kurulan gözlemevleri sayesinde alındı. ABD’nin Kaliforniya eyaletinde bulunan Palamar Gözlemevi, Dünya’da mevcut gözlemevlerinin en büyüğüdür. Buradaki aynalı teleskopun çapı 5 m, yüksekliÄŸi 40 metre dir.Bu gözlemevlerinde uzaydaki gökcisimlerinin kütlesi, hacmi, ışığının ÅŸiddeti vb. incelenmektedir. Uygulamalı fiziÄŸin geliÅŸtirdiÄŸi tayf (spektrum) analizi, uzaydan gelen ışıklardan, cisimlerin hangi elementlerden oluÅŸtuÄŸunu göstermektedir.

Kaynak: http://tr.wikipedia.org/wiki/Uzay