İçten yanmalı motorlardan atmosferi kirleten temel üç kirletici CO, HC, NOx lerdir. Bu kirletici oranlan H/Y oranıyla doğrudan orantılıdır. Bunun içindir ki H/Y oranını değiştirerek CO ve HC oranlan kontrol altına alınmaktadır. Fakat yanma sonu sıcaklığının artması sonucu NOx oranında artış diğer kirleticilerle ters orantılı olduğundan büyük sorunlar ortaya çıkmıştır (2).

Motorlarda NOx (nitrojen oksit) emisyonlarını kontrol edebilmek için iki yol vardır. Birinci yol katalitik konvertör kullanılarak egzoz gazını kimyasal işleme tabi tutmak. Diğer yol ise yanma esnasında nitrojen oksit oluşumunu azaltmaktır. Bir kısım egzoz gazları yanma odası içerisinde tutularak NOx in kontrolü için kullanılır. Bu egzoz gaz resirkülasyonu (geri dönüşüm- EGR) ile sağlanır (1).

H/Y oranı 15/1 oranına getirildiği zaman nitrojenin oksitlenmesi daha da artmaktadır ve NOx oranında büyük bir artış görülmektedir. H/Y oranını 18/1 veya 20/1 seviyelerinde tuttuğumuz zaman yanma sonu sıcaklığı düştüğü için NOx miktarında da düşme meydana gelmektedir. Öte yandan karışım oranının fakirleşmesinden dolayı da motor performansında büyük bir düşme meydana gelmektedir. Silindir içine giren havanın içeriğindeki gazlar: %75.5 Nitrojen ve %23 ise oksijenden oluşmaktadır. Bu iki element normal koşullarda tehlike arz etmez iken yüksek sıcaklıklarda birleşerek NOx gazını oluşturmaktadır. Bu iki elementin silindir içinde birleşmesi 1370 °C’de olmaktadır. Bu yanma sonundaki sıcaklığı düşürmek amacıyla bir metot uygulanmaktadır (2). Yanma odası içerisindeki egzoz gazları ile seyreltilmesi sonucu yanma sonu sıcaklıkları, dolayısıyla üretilen NOx miktarı düşmektedir(3).

Uygulanan bu metotta karışım içine bir miktar egzoz gazı verilerek yanmayı biraz olsun kötüleştirerek yanma sonu sıcaklığını düşürmek suretiyle NOx miktarını düşürülmektedir (2). Motor dizaynına bağlı olarak emme manifolduna giren egzoz gaz miktarı %6 ile %13 arasında değişir (1). Benzinli motorlarda, egzoz gazı geri dolaşımı yanma odasına emilen toplam dolgunun %10’u düzeyinde olduğunda. NOx emisyonu % 50- 60 kadar azalmaktadır (3). Zengin H/Y karışımını seyreltmek amacıyla N_{2, su buharı ve CO2 gazı silindir içerisine emdirilerek yanma sonunda egzoz gazlarının emisyonları azaltılmaktadır (2). Benzin motorunda bu yöntemin, yakıtın daha hızlı buharlaşarak karışımın oluşmasını hızlandırma ve tutuşmaya hazırlama gibi bir faydası da vardır. Bu şekilde, özellikle düşük yüklerde HC ve CO emisyonlarında da iyileşme elde edilmektedir (3). Egzoz gazlarındaki NOx miktarı, emme anındaki nitrojene, oksijenin miktarına, yanma sonu sıcaklığına ve bu sıcaklıkta kalma sürecine bağlıdır (2).}

_{EGR Sistemlerinin Çeşitleri}

1. Floor-Jet Sistemi

_{Manifold içerisine giren egzoz gaz miktarını, ayarlayan bu sistem Åžekil l’de görülmektedir. Egzoz gaz kesiÅŸmesine, emme manifoldunun zeminine yerleÅŸtirilen iki küçük fıskiye ile egzoz gazlarının geçiÅŸi saÄŸlanır. Motor çalışırken, egzoz gazının ayarlanan bir miktarı (fıskiyenin çapına baÄŸlı olarak) fıskiyelerden emme manifoldu içerisindeki yakıt hava karışımının içerisine geçer. Ve böylece EGR saÄŸlanmış olur (1). Bu sistem, motorun tüm çalışma koÅŸullarında istenilen randımanı veremediÄŸi için fazla kullanılmaz.}

_{2. Vakum Kontrollü EGR Sistemi}

_{Egzoz manifoldunda bulunan egzoz gazlarını emme manifolduna transfer eden bir çelik boru bağlantısı vardır ve emme manifoldunda vakum değişmesini sinyal şekline getirip bir valfe vererek egzoz geçişini gaz kelebek açıklığına göre kontrol eden bir de vakum yardımlı kesme valfı mevcuttur. Manifold vakumuyla çalışan bu valfe vakum, motor soğutma suyu sıcaklığı ile çalışan bir termo valf tarafından sağlanır. Motor henüz ısınma esnasında iken termo valf kapalı olduğu için EGR valfı çalışmaz. Motor ısısı arttıkça termo valf açılarak emme manifoldunda ki vakum değişimlerini EGR valfine iletir ve motor hızına göre geri verilen egzoz gazı miktarı ayarlanmış olur. Isı ile çalışan valf motor su sıcaklığı 40°C’nin üstüne çıktığı anda bimetal disk genleşerek kanalı açar}

_{Motor relantide çalıştığı durumlarda gaz kelebeği kapalı konumda olduğu için atmosfer basıncı ve diyafram yayı EGR kesme valfini kapatarak egzoz gazlarının emme manifolduna geçmesine izin vermez .}

_{2.2. Düşük ve Orta Devirlerde EGR’nin Çalışması}

_{Motor ara hızlarda çalışırken gaz kelebeği yavaş yavaş açıldığında emme manifoldunda ki kısmen yüksek vakum EGR kesme valfine tesir ederek diyafram yayın kuvvetini yener ve kanalı yavaşça açar. Egzoz gazları emme manifolduna girerek H/Y karışımına karışır. Bu durumda emme manifolduna egzoz gazı akışı çok az olmaktadır Fakat gaz kelebeği açılıp motor devri arttığı anda emme manifoldunda ki vakum miktarı rtacağından EGR kesme valfı daha çok açılır ve egzoz gaz geçişi daha da artarBu anda maksimum bir egzoz gaz akışı vardır (2).}

_{2.3 Tam Yükte EGR’ nin Çalışması}

_{Motor tam yükte çalışırken motordan istenen güç çok fazla olacağından motorun çalışmasını olumsuz yönde etkileyen EGR sisteminin çalışmaması istenir. Motor tam açık gaz kelebeği konumunda çalışırken EGR sisteminde bulunan bir sınırlayıcı emme manifoldunda ki havanın hızının artmasıyla vakum o kadar düşerki sınırlayıcı vakumun EGR kesme valfine ulaşmasına izin vermez. Motor tam yük ve hızlarda çalışırken EGR sistemi devre dışı kalır. Aynen rölanti devrindeki durum gibidir (2).}

_{3. DeÄŸiÅŸik Tip EGR Sistemleri}

_{Valf ile kontrol edilen bir sistemde ayrı bir geçiş ile emme manifoldu egzoz manifoldu bağlanır. Bu geçiş vakum kontrolü ile çalışan EGR valfı ile açılır veya kapanır Valini üst kısmı diyaframlıdır. Karbüratör vakum kanalı vakum borusu ile valfın üzerine bağlanır Vakum kanalında vakum olmadığı zaman EGR valfindeki diyaframa vakum etki etmez. Bundan dolayı yay supabı kapalı tutar. Egzoz gaz resirkülasyonu olmaz. Bu, motorun boşta çalışma durumudur. NOx oluşumu en azdır (1).}

_{Gaz kelebeği açılmaya başlayınca vakum kanalında oluşan vakum, EGR valfinin diyaframına etki eder (Şekil 6). Diyafram supabı açmaya başlar. Egzoz gazları, emme manifolduna geçer. Yakıt-hava karışımı ile egzoz gazlan karışarak silindirler içerisine girer(l).}

_{Gaz kelebeği açıklığı arttığı zaman emme manifoldu vakumu düşer. Yanma oluşumu esnasında, yakıt-hava karışımındaki egzoz miktarının artması yanmayı kötüleştirir. Bundan dolayı gaz kelebeği açıklığı arttıkça egzoz gaz resirkülasyonuna daha az ihtiyaç duyulur. Vakumun azalması ile EGR valfi hemen hemen kapanır (1).}

_{Motor sıcaklığı 37.8 °C ye ulaşıncaya kadar çoÄŸu arabalarda termik vakum deÄŸiÅŸimi egzoz gaz resirkülasyonunu önler. Termik vakum deÄŸiÅŸimi de soÄŸutucu-ısı düşürücü (CTO) ÅŸalteri ile saÄŸlanır Motorun sıcaklık deÄŸerini hissetmesi için, CTO su ceketlerine yerleÅŸtirilir. Bu sıcaklık 37.8 °C’den (100 °F) düşük olursa ÅŸalter kapalı kalır. Bu EGR valfine vakumun gitmesini önler böylece egzoz gaz resirkülasyonu yapılamaz. Çalışmaya baÅŸladıktan hemen sonra soÄŸuk motorun performansı geliÅŸir. Motor sıcaklığının artması ile egzoz gaz resirkülasyonuna müsaade edilebilmesi için CTO’nun valfı açılır. Vakum EGR valfine ulaÅŸabilir böylelikle egzoz gaz resirkülasyonu baÅŸlayabilir (1).}

_{Temel EGR sistemi üzerine  görüldüğü gibi bazı deÄŸiÅŸiklikler uygulanabilir. Örnekte görüldüğü gibi. bazı EGR valfleri ikinci bir diyaframa sahiptir. Buradaki amaç, motorun ani ivmelerime esnasında ve ağır yüklerde egzoz gaz resirkülasyonunu artırmaktır. Ayrıca, bazı motorlarda kullanılan ek ayarlayıcı sistem arabanın hızından yararlanılarak saÄŸlanır. Åžekil 9′da görülen bu tip bir sistemdir. Ayarlayıcı sistem ÅŸekilde çizgilerle kare içerisine alınmıştır. Bura da normalde açık selenoid valf dahil edilir ve emme manifoldu vakumunun direk geçiÅŸi saÄŸlanır. Motor sıcaklığı yeterince yükseldiÄŸinde termik ÅŸalter açılır, gaz kelebeÄŸi kısmen açıktır ve EGR valfı çalışabilir. Egzoz gaz resirkülasyonu baÅŸlar. Bununla birlikte, araba belirli seviyeye kadar hızlandığında, hız sensörü elektronik yükseltece bir sinyal gönderir. Bu yükselteç selanoid valfın kapanmasına neden olur. Åžu anda vakum hattı kapalıdır ve egzoz gaz resirkülasyonu durur (1).}

_{Åžekil 10″da farklı bir düzenek gösterilmiÅŸtir. EGR vafinin çalışmasında yeterli vakum artışı için bir vakum yükselteci kullanılmıştır. Tam gaz konumunda yükselteç diyaframın iç kısmım düşürmesi ile resirkülasyon sona erer. Devamlı olarak yükseltece gelen vakum sinyalleri EGR valfı ve emme manifoldu vakumu ile kıyaslanır. Benzerlik görüldüğündeki gaz kelebeÄŸinin tam açıklığında (hemen hemen aynı vakum benzerliÄŸinde), yükselteçdeki vakum sinyallerindeki yükseltme durur. Åžu anda EGR valimi açık tutmak için yeterince vakum yoktur bu da valfın kapanmasına neden olur ve resirkülasyon duraksar (1).}

_{Soğuk bir motorun çalışmasının ardından 35 saniye içinde EGR’nin faaliyeti, EGR geciktirme kronometresi ve EGR gecikme selenoidi  ile geciktirilir. Bu motorun ilk harekete kolay geçmesini temin eder. Motor ısınmaya başladıktan sonra motorun çalışmasında bozulma olmaksızın EGR başlayabilir. Motor çalışmaya başladıktan sonra hemen EGR başlar ise motor tekleyebilir veya stop edebilirdi. Bunu EGR geciktirme sistemi önler (1).}

_{EGR’nin Motor Performansına ve Egzoz Emisyonlarına Etkisi}

_{EGR sistemi kullanılan bir araçta  gibi emme manifolduna uygulanan egzoz gazı miktarının CO, HC. ve NOx miktarı nasıl değiştirdiği görülmektedir (2).}

_{Egzoz gazı resirkülasyonunun (EGR) iki etkisi bulunmaktadır.}

_{1. Silindir içine geri dönen egzoz gazlan yanma sonu sıcaklığını düşürür.}

_{2. İçeri giren taze H/Y miktarını azaltır.}

_{Emme manifolduna giren H/Y karışımına direkt olarak etki eden bu egzoz gazları motor gücünü ve NOx miktarım düşürmektedir ve de özgü! yakıt tüketimini artırmaktadır. EGR’nin deÄŸiÅŸik araç hızlarına baÄŸlı olarak deÄŸiÅŸimi gösterilmiÅŸtir. Gaz kelebek açıklık miktarı arttıkça buna baÄŸlı olarak araç hızı artmaktadır araç hızının artmasına baÄŸlı olarak yapılan EGR miktarında bir artış görülmektedir. Düşük araç hızlarında ve rölanti çalışmasında EGR olmaz (2).}

_{Klasik ve EGR Sisteminin Egzoz Emisyonlarının Karşılaştırılması}

_{Düşük hızlarda ve rölanti devrinde EGR’ de bir kararsızlık meydana gelir. Bu yüzden EGR bu devirlerde çalışmaz.  araç hızına baÄŸlı olarak egzoz emisyonlarının EGR’li ve klasik olarak karşılaÅŸtırılması görülmektedir. Burada klasik araçların aksine EGR’li araçlarda, NOx emisyonlarının araç hızının artmasıyla birlikte bariz bir ÅŸekilde azaldığı görülebilir. Klasik sistemli araçta taşıt 60 km/h hızda seyir esnasında egzoz gazındaki CO ve HC oranında epey bir düşme vardır fakat araç hızı arttıkça NOx miktarında bir artış meydana gelmektedir. Aynı araçta EGR sistemi kullanıldığında 60 km/h hızda CO oranında bir artış olmasına raÄŸmen NOx oranında bir düşme meydana gelmektedir. Araç 20 km/h” in altındaki hızlarda seyrettiÄŸi zaman EGR’ de bir kararsızlık oluÅŸmaktadır (2).}

Tags: araba, arabalar, çelik, duy, elektronik, gaz, jet, kimya, makine, metal, metre, motor, mum, rad, sensör, soğutma, soğutucu

Etiketler:araba, arabalar, çelik, duy, elektronik, gaz, jet, kimya, makine, metal, metre, motor, mum, rad, sensör, soğutma, soğutucu

Bir türk mucidini anlatayım yazalım dedim bugün.

Doğrusu beni de şaşırttı.

Dr. Ahmet Lokurlu (d. 1963, Kars), GüneÅŸ’ten soÄŸutma enerjisi yaratan Türk mühendis. 2007 yılında, Time dergisinin “Heroes of the Environment” (Çevre Kahramanları) özel sayısında seçilen 14 iÅŸadamı ve giriÅŸimciden biridir.

Almanya’da bulunan Solitem ÅŸirketinin kurucu sahibidir.

Kaynak: wikipedia.org

Tags: Ahmet Lokurlu, güneş, Mucitler, soğutma, soğutucu, solitem, Türk

Etiketler:Ahmet Lokurlu, güneş, Mucitler, soğutma, soğutucu, solitem, Türk

İcatlar kategorisine yeni bir yazı ekleyelim.buz dolabının icadı.Buz dolabı eskiden beri çok kullanılır.

Mekanik soğutucu sistemlerin geliştirilmesinden önce eski uygarlıklarda, örneğin Eski Yunanlılar ve Romalılarda besin maddeleri dağlardan taşınan buz ya da karla soğutuluyordu. Buz ve kar özel kilerlerde ya da yere açılmış ve odun ya da samanlar yalıtılmış çukurlarda uzun süre erimeden korunabiliyordu. Daha sonraları geliştirilen buz depoları 20. yüzyılın başlarına değin temel soğutma ortamı olarak kaldı.

Hindistan ve Mısır’da ise buharlaştırarak soğutma tekniğinden yararlanılmıştır. Sıvılar hızla buharlaştırıldığında (kaynatma), buhar kısa sürede genleşir. Buharla yükselen moleküllerin kinetik enerjisi de aniden artar. Bu ek enerjinin büyük bölümü, buharın yakın çevresindeki ortamdan soğurulur, bu da ortamın soğumasına yol açar. Örneğin bir tepsiye su konur ve tepsi serin bir tropik akşamda gece boyu açıkta bırakılırsa , suyun hızla buharlaşması sonucunda hava sıcaklığı donma noktasının altına düşmese bile tepside buz oluşur. Buharlaşma koşulları denetlenerek, aynı yöntemle çok büyük buz blokları üretilebilir.

Modern soğutucularda da gazların hızla genleştirilmesi ilkesinden yararlanılır. Buharlaştırarak soğutma yöntemi yüzyıllardan beri bilinmekle birlikte, mekanik soğutma yönteminin temel ilkeleri ancak 19. yüzyılın ortalarında ortaya konabildi. Bilinen ilk yapay soğutma sistemi 1748’de William Cullen tarafından Glaskov Üniversitesi’nde sergilendi. Cullen etil eterin kısmî vakumda kaynatılmasından yararlanılıştı; ama bu yöntemini herhangi bir pratik amaca yönelik olarak kullanmadı. 1805’te ABD’li mucit Oliver Evans, sıvı yerine buharla çalışan ilk soğutma makinesini tasarladı.

Ticari amaçlı ilk soğutma işleminin, 1856’da buhar sıkıştırma makinesi yardımıyla ürettiği buzları satmaya başlayan ABD’li işadamı Alexander C. Twinning tarafından gerçekleştirildiği sanılmaktadır. Birkaç yıl sonra, Avustralyalı James Harrison ilk buhar sıkıştırmalı soğutma makinelerini yaptı. Fransız Ferdinand Carré 1959’da biraz daha karmaşık bir sistem geliştirdi. Carré’nin aygıtında buhar sıkıştırmalı makinelerde soğutucu gaz olarak kullanılan havanın yerine hızla genleşen amonyak kullanılıyordu. Carré’nin soğutucuları kısa sürede tutuldu ve bu teknik ufak değişikliklerle günümüze kadar geldi.

1960’larda ise soğutucularda Peltier etkisinden yararlanılmaya başlandı.

Kaynak: wikipedia.org

Tags: Alexander C. Twinning, aygıt, buzdolabı, buzdolabı icadı, catlar, çevre, Frans, gaz, makine, mucit, Mucitler, Oliver Evans, sat, soğutma, soğutucu, William Cullen, yazı

Etiketler:Alexander C. Twinning, aygıt, buzdolabı, buzdolabı icadı, catlar, çevre, Frans, gaz, makine, mucit, Mucitler, Oliver Evans, sat, soğutma, soğutucu, William Cullen, yazı

Buhar makinesi, buharın içinde var olan ısı enerjisini, mekanik enerjiye dönüştüren bir dıştan yanmalı motordur. Buhar makineleri, lokomotifler, buharlı gemiler, pompalar, buharlı traktörler ve endüstriyel devreler olabilir.

Bir buhar makinesi basınç altında buhar üretmek için suyu kaynatacak bir kazana ihtiyaç duyar. Herhangi bir ısı kaynağı kullanılabilir, fakat genelde odun, kömür veya petrol türevi yakıtların yakılmasından elde edilen ateş kullanılır. ^[1]

Çalışma prensibi olarak, ısı enerjisini alan su buharlaşarak genişler ve bir odacığa alınır, odacık soğutulduğunda sıvı hale geçen buhar vakum yaratır böylece mekanizmaların hareket alması ile mekanik enerjiye yani işe dönüşür.

Konu başlıkları [gizle] 1 İlk Örnek 2 Buhar gücünün ilk faydalı uygulaması 3 Buhar Makineleri 3.1 Savery Makinesi 3.2 Newcomen Makinesi 3.3 Watt Makinesi 3.4 Buhar Türbinleri 4 Buhar Makinasının Verimi 5 Buharlı Ulaşım Araçları 5.1 Buharlı Gemiler 5.2 Buharlı Lokomotifler 5.3 Buharlı otomobil 6 Buhar Makinesi Tipleri 7 Bağlantılar 8 Kaynaklar

İlk Örnek [değiştir]

Bilinen ilk buhar makinesi diyebileceğimiz örnek Yunanlı mühendis Heron’nun birinci yüzyılda 50 yıllarına doğru Mısır İskenderiye’de uçları birbirlerine göre zıt yönleri gösteren iki eğik tüpün yerleştirildiği oyuk bir küreden yaptığı türbin’dir. Kürede su kaynatıldığında buhar borulardan dışarı çıkmakta günümüzde etki tepki kanunu dediğimiz şeyin sonucunda kürenin dönmesine yol açmakta idi. Hero buharlı bir türbin ya da motor icat etmesine rağmen toplumda bir etki yaratmadığından bunu motor aygıtının icadı olarak görülmemektedir

Buhar gücünün ilk faydalı uygulaması [değiştir]

Buhar gücünün Heron tarafından uygulamasından sonra 1679 yılında ilk faydalı uygulama Fransız fizikçi Denis Papin ‘den (1647-1712) geldi. İçinde suyun kaynadığı ve biriken buharın suyun kaynama noktasını yükselttiği sıkıca kapanan bir kapağı olan düdüklü tencere icat edilmişti. Papin’in dikkat ettiği şey daha yüksek ısıda kemikler yumuşuyor ve et daha çabuk pişiyordu. Tencereye buhar basıncının çok yükselmesine karşın bir de güvenlik vanası eklenmişti.

Buhar Makineleri [deÄŸiÅŸtir]

Savery Makinesi [deÄŸiÅŸtir]

1698 yılında, İngiliz mühendis Thomas Savery (1650-1715), ilk ticari olarak satılan buhar makinesini yapmıştır. Bu makine maden ocağından suyu dışarı atmak amacıyla kullanılmıştır. Madencinin Arkadaşı olarak tanınmaktaydı.

Çalışma prensibi ise, buhar kazanından gelen buhar odacığa dolar. Odacık buhar ile doluyken üzerine soğuk su döküldüğünde suya donüşen buhar vakum yaratır böylece odacıktaki su seviyesi yükselir. Vana yardımıyla odaya buhar dolduğunda iş yapılmış olur yani madenden su çekilmiş olur. Bu makinede vanalar insan gücüyle sırayla kapatılıp açılması gerekmektedir.

Yüksek basınçla çalıştığından o günün teknolojisine göre bu tip bir buharı güvenli biçimde kullanacak düzeyde değildi. Ayrıca gerekli buharı oluşturmak için suyu ısıtmada çok fazla yakıt gerekliydi. Bu tip makinaların öncülü olan Savery’nin makinası verimi düşük olduğundan fazla kullanılmadı fakat kendinden sonra gelen makinalar için temel teşkil etti. ^[2]
Makinenin çalışma şeması

Newcomen Makinesi [deÄŸiÅŸtir]

1712 ‘de İngiliz mühendis Thomas Newcomen (1663-1729) yeni bir tür buhar makinesi geliştirdi. Bu makinenin Savery Makinesinden en büyük avantajı pistonun bir zincir yardımıyla tahterevalli benzeri bir tür kaldıraca tutturulmuş olmasıydı. Bu kaldıracın diğer ucu ise bir tür tulumbaya bağlanmıştı. Piston silindirin en üst noktasında iken silindirin içine gönderilen soğuk su buharı yoğunlaştırıyordu. Böylece atmosferik basınç pistona aşağıya doğru kuvvet uyguladığı anda su madenden yükseliyordu. Buhar pistona dolunca bu çevrim tekrar ediyordu. Ayrıca daha az tehlikeliydi. Yine de makine istenilen verime ulaşamamış ve yakıt tüketimi azalmamıştı.

Watt Makinesi [deÄŸiÅŸtir]

1764 yılında bozulan Newcomen makinalarından biri onarılması için Ä°skoçyalı mühendis James Watt’a verildi. ^[3] Makinayı onaran watt aynı zamanda randımanı düşük bu makineyi geliÅŸtirmek de istedi. Arkadaşı Ä°skoç kimyacı Joseph Black’tan gizli ısıyı ^[4] öğrenmiÅŸ olan Watt aynı odayı sürekli ısıtıp soÄŸutmanın ne kadar israflı bir ÅŸey olduÄŸunu anladı ve aklına iki oda yapmak fikri geldi. Biri sürekli sıcak, diÄŸeri de sürekli soÄŸuk tutulacaktı. Buhar iÅŸini yaparken sıcak odada bulunacaktı ve su haline getirilmesi gerektiÄŸinde supaplar sistemiyle soÄŸuk odaya alınacaktı. Watt 1781 yılına gelindiÄŸinde makinasını iyice geliÅŸtirmiÅŸ ve pistonun ileri geri hareketini ustalıkla bir tekerleÄŸin dönme hareketine çeviren mekanik aletleride icat etmiÅŸti. Watt’ın makine tarihi ve makine mühendisliÄŸine katkıları çok büyük önem taşır.

Buhar Türbinleri [değiştir]

1884 yılında İngiliz mühendis Charles Algernon Parsons (1854-1931) ilk başarılı buhar türbinini yapmıştır. ^[5] Bu sayede yüksek hızlı gemi yapımı kolaylaşmış. Jeneratörlerde kullanılması kolaylaşmıştır.

Buhar Makinasının Verimi [değiştir]

James Watt’ın geliştirmesine rağmen buhar makinalarının verimi halen %7 civarında idi kalan %93 boşa giden ısı olarak kayboluyordu.

Buhar makinasının verimini inceleyen ilk kişi Fransız fizikçi Nicolas Leonard Sadi Carnot’tur (1796-1832) 1824 yılında yayımladığı Ateşin Tahrik Kuvveti Üzerine isimli kitabında buhar makinasının maksimum veriminin en sıcak halindeki buhar ile en soğuk halindeki suyun sıcaklığı arasındaki farka bağlı olduğunu gösterdi. Carnot ısı ve işin birbirlerine dönüşmesi yolunu ilk olarak ele alan kişi olduğundan Termodinamik biliminin kurucusu kabul edilmektedir.

Buharlı Ulaşım Araçları [değiştir]

Buharlı Gemiler [değiştir]

1787 yılına kadar buharlı motorlar sadece su pompalarını ve tekstil makinalarını çalıştırmak için kullanılmıştı. 22 Ağustos 1787 yılında ise Amerikalı mucit John Fitch (1743-1798) ilk vapuru Delaware Nehri’ne indirmiştir.^[6] Bir süre Philaderphia ile Trenton arasında düzenli vapur yolculuğu yapılmasını sağlamıştır.Fakat Fitch ticari anlamda başarı kazanamamıştır. 1807 yılına gelindiğinde ise yine Amerikalı mucit olan Robert Fulton saatte 8 km hızla giden adını Clermont koyduğu kırk metre uzunluğundaki vapurları Hudson Nehri’nde işletmeye başladı. ^[7] Bu sefer Fitch’in tersine ticari başarı kazanıldığından Fulton vapuların mucidi kabul edilmektedir. 1809 yılında ise Moses Rogers komutası altındaki Phoenix okyonusa açılan ilk buharlı vapur oldu. ^[8]1811 yılında Mississippi Nehri üzerinde işleyen ilk gemi New Orleans faaliyete geçti. ^[9]

Okyanusu aşan ilk gemi ise 1819 yılında Georgia Savannah’tan İngiltere’deki Liverpool’a beşbuçuk haftada ulaşan Savannah isimli gemi oldu . Yolculuğun büyük kısmı yelkenlerin açılması ile bitirildiğinden aslında buharlı gemi sayılmazdı. ^[10]

1827 yılında Türbinlerin ve gemi pervanesinin keşfedilmesi sonucu , pervanenin yan çarktan daha etkili olduğu anlaşıldı ve gemi teknolojisi hızla gelişti ^[11]

Buharlı Lokomotifler [değiştir]

İlk buharlı motorların gemilerde kullanılmasından sonra 1804 yılında Richard Trevithick bir vagonun şasesi üzerine sabit bir buhar motoru yerleştirerek dünyanın ilk buharlı lokomotifini üretti. Yaptığı özel yolda lokomotifini hareket ettirerek gösteri düzenlemiş fakat bundan ticari bir kazanç elde edememiştir. ^[12]

1825 yılına gelindiğinde ise İngiliz mucit George Stephenson geliştirilmiş buharlı motorlardan faydalanarak ilk buharlı lokomotif denebilecek ve adına Rocket dediği aracı yaptı.

Buharlı otomobil [değiştir]

Bilinen ilk örnek Fransız mühendis Nicolas Joseph Cugnot tarafından yapılan Fardier’dir. Nicholas Joseph Cugnot küçük ölçekte yaptığı iki kazanlı Newcomen makinesini üç tekerlekli bir arabaya yükleyerek 1769 yılında deneme yapmıştır.Fakat buharlaşma yoluyla azalan kazan suyunu yenileyecek bir sistem olmadığından araç 15 dakikada bir durmak ve su ikmali yapıp suyun kaynamasını beklemek gerekmekteydi.

Buhar Makinesi Tipleri [deÄŸiÅŸtir]

Buhar makineleri iki ana başlıkta sınıflandırılabilir.

• 1 ) Teknoloji kullanımına göre

1.1) Pistonlu buhar makinaları

1.2) Türbinli buhar makinaları

• 2) Uygulama alanlarına göre

2.1) DuraÄŸan (Sabit) buhar makineleri

2.1.1) Sarımlı,dönen milli motorlar ve frekanslı olarak duran ve tersine hareket edebilen basit uygulamalar.

2.1.2) Nadiren duran ve tersine hareket ihtiyacı olmayan güç sağlayan motorlar.(Tüm termal güç istasyonları, değirmenler, fabrikalar.)

2.2) Araç Motorları

2.2.1) Buharlı bot ve gemiler

2.2.2) Buharlı lokomotif

2.2.3) Buharlı otomobil

2.2.4) Buharlı iş makineleri

2.2.4.1) Buharlı yol silindiri

2.2.4.2) Buharlı traktör

Kaynak:wikipedia.org

Tags: amerikalı, araba, ateş, ateşi, aygıt, bilim, buhar makinası, buhar makinesi, buharlı makine, buharlı motor, charles, değirmen, dinamik, düdüklü tencere, duy, ekmek, en büyük, fizik, Frans, fransız, icat, icat et, icatlar, ısıtma, james watt, jeneratör, kimya, lokomotif, Makina, makine, metre, motor, mucit, Mucitler, mum, OTOMOBİL, pil, pompa, saat, sat, ses, sıra, soğutma, tekerlek, thomas, tren, yönler, zincir

Etiketler:amerikalı, araba, ateş, ateşi, aygıt, bilim, buhar makinası, buhar makinesi, buharlı makine, buharlı motor, charles, değirmen, dinamik, düdüklü tencere, duy, ekmek, en büyük, fizik, Frans, fransız, icat, icat et, icatlar, ısıtma, james watt, jeneratör, kimya, lokomotif, Makina, makine, metre, motor, mucit, Mucitler, mum, OTOMOBİL, pil, pompa, saat, sat, ses, sıra, soğutma, tekerlek, thomas, tren, yönler, zincir