Benjamin Franklin, (d. 17 Ocak 1706, Boston – ö. 17 Nisan 1790^[1], Philadelphia ABD’li yayımcı, yazar, mucit, felsefeci, bilim adamı, siyasetçi ve diplomattır. On yedi çocuklu bir sabun ve mum imalatçısının onuncu oÄŸluydu. Bir bilim adamı olarak aydınlanmada yaptığı buluÅŸlar ve teoriler önemliydi. Franklin bilim ve teknoloji konusunda yaptığı önemli deneyler ile uluslararası ün kazandı.On yaşında okulu bıraktı. 12 yaşındayken basımevi yöneten ve liberal bir gazete yayınlayan aÄŸabeyi James’ın yanına çırak olarak girdi. Basımcılık mesleÄŸini öğrendi ve edebiyat çalışmalarına baÅŸladı. 1730′da Philadelphia’da bir basımevi ve gazete kurdu. Poor Richard’s Almanac’ı (Fakir Richard’ın Almanak’ı) yayınlamaya baÅŸladı:1732­-1757 yılları arasında yönetmenliÄŸini yaptığı Almanac’da Richard Sounders imzasıyla yazılar yazdı. Siyaset, felsefe, bilim, iÅŸ iliÅŸkileri gibi konuların tartışıldığı Junto adlı bir kulüp; kütüphane, hastane ve yangına karşı sigorta ÅŸirketi kurdu. Basımevlerini çoÄŸalttı.Franklin 1736′da Philadelphia meclis sekreteri oldu ve siyasete atıldı. 1750′de Pensilvanya meclisine seçildi, arazi vergisine karşı olan büyük ailelerle mücadele etti. Ä°ngiliz Amerikası postalarının genel müdürlüğüne getirildi. Posta servisinde çeÅŸitli düzenlemeler yaptı. Özellikle elektrik olaylarıyla ilgili araÅŸtırmalar yapan Franklin, elektrik yüklerindeki artı ve eksi uçlarını keÅŸfetti ve elektrik yükünün korunumu ilkesini ortaya attı. Fırtınalı bir havada uçurtma uçurarak gerçekleÅŸtirdiÄŸi deneyi sonunda ÅŸimÅŸeÄŸin elektriksel bir olay olduÄŸunu keÅŸfetti^[2]. Elektrikten etkilenmeleri sebebiyle kendisinin kurtulmasına raÄŸmen iki yardımcısının öldüğü bu deneyden yola çıkarak paratoner’i keÅŸfetti, güneÅŸ ışığından daha fazla yararlanmak için saat uygulamasını baÅŸlattı.1757′de Kuzey Amerika Sömürgeler isyanının baÅŸlangıcında sömürgelerde yaÅŸayanlar Franklin’i, ÅŸikayetlerini Londra’ya iletmekle; 1765′te de damga resmi kanununa karşı itirazları Lord Grenville’e bildirmekle görevlendirdi. 1772′de Massachusetts Valisi Hutchinson’un sömürge halkına karşı hakaretlerle dolu mektuplarını ele geçirerek yayınladı. Sömürge halkı karşısındaki itibarı arttı. Amerikan Kongresine milletvekili seçildi. 1776′da Thomas Jefferson ve John Adams ile birlikte bağımsızlık bildirgesini hazırladı. Eylül 1776′da kongre, ekonomik ve askeri yardım istemek üzere aralarında Franklin‘in de bulunduÄŸu üç kiÅŸilik bir komisyonu Fransa’ya gönderdi. Franklin, Fransız dışiÅŸleri bakanı Charles Gravier ile görüşmelerinde çok baÅŸarılı oldu. 1775-1783 Amerikan Bağımsızlık Savaşı sonunda Ä°ngiltere ile barış görüşmelerini sürdürmek üzere seçilen diplomatlardan birisi olarak Ä°ngiltere’ye gitti. Ä°ngiltere ile barış antlaÅŸmasının imzalanmasından sonra 1785′te Amerika’ya döndü. 1787′de Philadelphia Anayasa Kurultayının çalışmalarına katıldı. Bir müddet sonra da öldü.Franklin’in müthiÅŸ buluÅŸları oldu. Bunlar; yıldırımsavar (paratoner), bardak Armonica, Franklin sobası, bifokal gözlük, ve esnek idrar katetederdi.Posta müdürü yardımcısı olarak, Franklin Kuzey Atlantik Okyanusu’na ilgi duydu. Franklin 1768 yılında posta iÅŸleri için ortalama bir tüccar gemisi aldı ve uzun Ä°ngiltere’den New York’a ulaÅŸmak için paketlerin birkaç hafta zamanı vardı. Newport’a, Rhode Island’a ulaÅŸabildi.Yani paketleri yerine ulaÅŸtırabilmiÅŸti.Franklin, keman ve gitar çalabilen bir kiÅŸiydi. Kendi icat ettiÄŸi Cam Armonica’yı ve birçok onun geliÅŸtirilmiÅŸ sürümlerini çalardı. Bu icatları Avrupa’daki yerlerini buldu.^[5]Franklin, satranca büyük ilgi duyan biriydi. Çok iyi bir satranç oyuncusu idi.. Onun satranç oynaması üzerine Amerikan Colombian Dergisi, Franklin’in ABD’de 2. satranç bilen kiÅŸi olduÄŸu yazmıştı.^[6] Franklin’in ABD’de beÄŸenilen bir satranç oyuncusu olarak 1999 yılında ün salonu oldu^[6].Franklin, 1736 yılında Amerika’nın ilk gönüllü yangın ÅŸirketlerini kurdu. Franklin, kamu iÅŸleri için gittikçe daha fazla endiÅŸe etmeye baÅŸladı. 1743 yılında 4. Akademisi’ni açtı. 13 Kasım 1749′da Franklin akademi baÅŸkanlığına atandı. Franklin, siyasete dahildi ve hızla geliÅŸmiÅŸti. Hep barışçıl olmuÅŸtur.Franklin, 17 Nisan 1790 tarihinde, 84 yaşında hayatını kaybetti. Onun cenazesine yaklaşık 20.000 kiÅŸi katıldı. Onun ölümü Benjamin Franklin of Dr. John Jones ve hesabından aktardığı kitapta açıklanmıştır:Ne zaman aÄŸrı ve nefes alma zorluÄŸu tamamen baÅŸlasa ve AkciÄŸerlerinde bir imposthume, aniden tüm umutlarını ve gururunu kaybetti ve önemli bir miktar o gücü vardı ama solunum organları yavaÅŸ yavaÅŸ baskı gördü ve baÅŸarısız oldu.(17 Nisan, 1790), tarihinde gece usulca, seksen dört yıl ve üç aylık uzun ve faydalı ömrü bitti.^[7]“The Princess and the Patriot: Ekaterina Dashkova , Benjamin Franklin and the Age of Enlightenment” sergisi Åžubat 2006′da baÅŸlayıp Aralık 2006′da bitti. Benjamin Franklin ve Dashkova yalnızca bir kez, Paris’te 1781 yılında bir araya geldi. Franklin 75 ve Dashkova 37 yaşında idi. Franklin ve tek kadın Amerikan Felsefi Toplumu’na katılan ilk kadın olması için Dashkova’yı davet etti. Daha sonra, Dashkova’yı Rus Bilimler Akademisi’ne ilk üye yaptı.Houston, Alan, ed. Franklin: The Autobiography and other Writings on Politics, Economics, and Virtue. Cambridge U. Press, 2004. 371 pp. Ketcham, Ralph, ed. The Political Thought of Benjamin Franklin. (1965, reprinted 2003). 459 pp.
Kaynak: http://tr.wikipedia.org/wiki/Benjamin_Franklin