Gauss tam bir mükemmeliyetçi ve bir iÅŸkolikti. Bir hikâyeye göre, bir problem üzerinde çalışırken karısının ölmek üzere olduÄŸu haberini alınca “biraz beklesin, bitirmek üzereyim” demiÅŸti.^[6] Kafasındaki fikirler tam olgunluÄŸa eriÅŸmeden onları yayımlamak istemezdi. Bu konudaki ilkesini pauca sed matura (az ama olgun) sözüyle özetliyordu. Ölümünden sonra incelenen günlükleri ortaya çıkardı ki, meslekdaÅŸları tarafından yayımlanmış olan pek çok önemli matematiksel keÅŸfi o daha önceden yapmış, ama yayımlamamayı tercih etmiÅŸti. Matematik tarihçisi Eric Temple Bell’e göre, Gauss günlüklerine yazdığı tüm matematiksel fikirleri hayattayken yayımlamış olsaydı matematik 50 yıl ileri atlamış olurdu.^[7]

1796 Gauss için oldukça verimli bir yıl oldu. Düzgün çokgenlerle ilgili keÅŸfinden bir ay kadar sonra, yine kendi keÅŸfi olan modüler aritmetik fikrini kullanarak, sayılar kuramında “karesel karşılıklılık ilkesi” (Alm. quadratisches Reziprozitätsgesetz) olarak bilinen çok önemli teoremi kanıtladı. Ä°lk olarak Euler ve Legendre tarafından ortaya atılmış ama kanıtlanamamış olan bu teorem, ikinci dereceden denklemlerin çözülebilirliÄŸinin belirlenmesini saÄŸlıyordu. Yine aynı yıl içinde Gauss, asal sayıların tamsayılar arasındaki dağılımına iliÅŸkin önemli bir sonuç buldu. Bundan kısa bir süre sonra da, her tamsayının en fazla üç üçgensel sayının toplamı olarak yazılabileceÄŸini kanıtladı, ve 10 Temmuz 1796′da günlüğüne ÅŸu notu düştü: “Eureka! Num = Δ + Δ + Δ.” Ekim 1796′da ise katsayıları sonlu bir cisimden gelen polinomların çözümleriyle ilgili bir sonuç yayımladı. (Bu sonuç, 150 yıl sonraki Weil varsayımlarının da çıkış noktası olmuÅŸtur.)

1989-2001 yılları arasında Gauss’un resmi, bir normal dağılım eÄŸrisiyle beraber, 10 DM banknotlarının üzerine basılmıştır.

1801′de yayımladığı Disquisitiones Arithmeticae, sayılar kuramına modüler aritmetik gibi bir çok yenilik getirdi. Aynı yıl içinde, Ä°talyan astronom Giuseppe Piazzi, Ceres asteroidini keÅŸfetti, ama asteroidi ancak 40 gün kadar takip edebildikten sonra kaybetti. 24 yaşındaki Gauss, üç aylık bir çalışmadan sonra, Ceres’in tekrar görülebileceÄŸi pozisyonu hesapladı, ve 31 Aralık’ta iki ayrı astronom (Franz Xaver von Zach ve Heinrich Olbers), Ceres’i tam Gauss’un söylediÄŸi pozisyonda gözlemlediler. Zach, “Doktor Gauss’un zeki çalışması ve hesapları olmasaydı, Ceres’i tekrar bulamayabilirdik” diyerek Gauss’un katkısına teÅŸekkür etti. O zamana kadar hala Dük’ün verdiÄŸi bursla geçinen ve bu durumdan memnun olmayan Gauss, astronomide kariyer yapmayı düşündü, ve 1807′de Göttingen Ãœniversitesi’nde astronomi profesörü ve gözlemevi müdürü olarak çalışmaya baÅŸladı. Hayatının sonuna kadar aynı üniversitede çalışacaktı.

Gauss, yazdığı zeki kanıtları nasıl akıl ettiğini asla açıklamazdı. Kanıtı bir kere bulduktan sonra sanki vahiyle gelmiş gibi yazar, sonuca nasıl ulaştığı konusunda özellikle ipucu vermezdi.

Gauss, Kutsal Roma Cermen Ä°mparatorluÄŸu’na baÄŸlı olan Braunschweig-Lüneburg Dükalığı’ndaki Braunschweig kentinde, Gebhard Dietrich ve Dorothea Gauss çiftinin tek çocuÄŸu olarak dünyaya geldi. Babası az eÄŸitimli bir taÅŸ ve duvar ustasıydı, annesinin ise okuma-yazması bile yoktu. Efsaneye göre, Gauss henüz üç yaşındayken, babasının kâğıt üzerinde yaptığı hesapları kafasından kontrol edip düzelterek dehasını belli etti.^[2]

http://www.yarindansonra.net/gauss-yontemi-ardisik-dogal-sayilarin-toplanmasi-t2707.0.html

Gauss’un çocukluk yıllarından beri dahi olduÄŸunu gösteren pek çok hikâye vardır, nitekim pek çok matematiksel keÅŸfini henüz 20 yaşına gelmeden yapmıştır. Sayılar kuramının önemli sonuçlarını derleyip kendi katkılarını da ekleyerek yazdığı büyük eseri Disquisitiones Arithmeticae’yi 21 yaşında (1798) bitirmiÅŸse de, eser ilk olarak 1801′de basılmıştır.

Gauss 23 Åžubat 1855′te, 78 yaşındayken, yıllardır yaÅŸadığı Göttingen’de hayata gözlerini yumdu ve bu ÅŸehirdeki Albanifriedhof ‘a gömüldü. Cenazesinde damadı Heinrich Ewald ve yakın arkadaşı (aynı zamanda biyografisinin yazarı) Wolfgang Sartorius von Waltershausen birer konuÅŸma yaptılar. Beyni araÅŸtırma için muhafaza edildi, ve bugün hala Göttingen Ãœniversitesi’nin tıp fakültesinde formalin içinde korunmaktadır.

Ay’daki Gauss krateri^[8], “1001 Gaussia” asteroidi^[9] ve Antarktika’da sönmüş bir volkan olan Gaussberg^[10], Gauss’un anısına isimlendirilmiÅŸ bazı doÄŸal oluÅŸumlardır.

Konuyla ilgili diğer Wikimedia sayfaları :

Oldukça dindar ve muhafazakar bir adamdı. Ayrıca bir monarÅŸi destekçisiydi ve tüm Almanya’yı etkisi altına alan 1848 devrimlerini onaylamıyordu.

1818′de Hannover eyaleti için yüzey ölçümleri yapan Gauss, bu ölçümler için helyotropu (güneÅŸ ışığı ve aynalar yardımıyla doÄŸrultu gözlemleri yapmaya yarayan aygıt) icat edip kullandı.

Gauss, Öklit dışı geometrilerin varlığını keÅŸfettiÄŸini, ama tepkilerden çekindiÄŸi için fikirlerini yayımlamadığını iddia etmiÅŸtir. Öklit dışı geometriler, Öklit aksiyomlarının bir kısmını atarak oluÅŸturulan, sezgilerimizle çeliÅŸen fakat kendi içinde tutarlı geometrilerdir ve Einstein’ın genel görelilik kuramı gibi pek çok yeni fikrin doÄŸumunu mümkün kılmışlardır. Gauss’un yakın arkadaşı Farkas Bolyai’nin oÄŸlu János Bolyai, 1832′de Öklit dışı geometrilerle ilgili eserini yayımladığında, Gauss Farkas Bolyai’ye bir mektup yazdı ve “eseri övmek kendimi övmek gibi olur, çünkü eserin içeriÄŸi son 30-35 yıldır benim kafamda dolaÅŸan fikirlerle neredeyse birebir örtüşüyor” dedi. Bu kanıtsız iddia, János Bolyai ve Gauss’un arasının açılmasına sebep oldu. (Gauss’un notları ve mektuplarından anlaşıldığı kadarıyla, Öklit dışı geometrilerle ilgili temel fikirleri János Bolyai’den önce keÅŸfettiÄŸi doÄŸrudur.^[5])

KiÅŸiliÄŸi

Almanya’nın Dransfeld kentindeki 51 metrelik beton gözlem kulesinin ismi Gauss Kulesi’dir.

Gauss ilk evliliÄŸini 1805 yılında Johanna Osthoff ile yaptı. Bu evlilikten Joseph (1806-1873) adında bir oÄŸlu ve Wilhelmine (1808-1846) adında bir kızı oldu. 1809′da, Louis adını verdikleri üçüncü çocuÄŸun doÄŸumu sırasında Johanna hayatını kaybetti, Louis de henüz bir yaşına gelmeden annesini takip etti. Gauss, bu ölümlerden dolayı girdiÄŸi depresyondan asla tam anlamıyla kurtulamadı. Louis’in ölümünden kısa süre sonra, 1810′da karısının arkadaşı Minna Waldeck ile evlendi. Bu evlilikten de üç çocuÄŸu oldu: Eugen (1811-1896), Wilhelm (1813-1879) ve Therese (1816-1864). Minna 1831′de hastalıktan ölünce Gauss’a ölümüne kadar kızı Therese baktı. Eugen ve Wilhelm ABD’nin Missouri eyaletine yerleÅŸtiler.

Gauss, Hannover’de yaptığı yüzey ölçümleri sırasında, ölçüm hatalarının istatistiksel dağılımını veren (ve daha önce astronomi araÅŸtırmalarında da kullandığı) normal dağılım fikrini kafasında iyice belirginleÅŸtirdi. (Bugün normal dağılıma Gauss dağılımı da denmektedir.) Ayrıca bu ölçümler Gauss’un diferansiyel geometriye de (eÄŸriler ve yüzeylerle ilgilenen bir matematik dalı) ilgi duymasını saÄŸladı. 1828′de bu matematik dalının önemli teoremlerinden biri olan theorema egregium’u kanıtladı.

Ceres’in keÅŸfi sayesinde gezegen ve asteroidlerin GüneÅŸ çevresindeki hareketleriyle ilgilenmeye baÅŸlayan Gauss, 1809′da Theoria motus corporum coelestium in sectionibus conicis solem ambientum (GüneÅŸ çevresinde konik kesitler üzerinde hareket eden gök cisimlerinin hareketlerinin teorisi) adlı eserini yayımladı. Bu eser, günümüz bilimlerinde yaygın olarak kullanılan en küçük kareler yöntemini de ayrıntılı olarak ele alıyordu. (Aynı yöntem, 1805′te Fransız matematikçi Adrien-Marie Legendre ve 1808′de Amerikalı matematikçi Robert Adrain tarafından da tanımlanmış ve kullanılmıştı, fakat Gauss bu yöntemi 1795′den beri bildiÄŸini iddia etti.^[4])

Alman yazar Daniel Kehlmann’ın 2005 tarihli romanı Die Vermessung der Welt (Dünya’nın Ölçümü), Gauss ve Alexander von Humboldt’un hayatlarını konu almaktadır.

Gauss, kendisini örnek alan genç matematikçileri desteklemediği için çok eleştirildi. Pek çok meslekdaşı onu mesafeli ve katı buluyordu. Gauss öğretmenlikten nefret ettiğini söylese de Richard Dedekind, Bernhard Riemann, Friedrich Bessel gibi bazı öğrencileri sonradan başarılı ve üretken matematikçiler oldular.

Carl Friedrich Gauss ya da Gauß (30 Nisan 1777 – 23 Åžubat 1855), Alman kökenli matematikçi ve bilim adamı. Katkıda bulunduÄŸu alanlardan bazıları; sayılar kuramı, analiz, diferansiyel geometri, jeodezi, manyetizma, astronomi ve optiktir. “Matematikçilerin prensi” ve “antik çaÄŸlardan beri yaÅŸamış en büyük matematikçi” olarak da bilinen Gauss,^[1] matematiÄŸin ve bilimin pek çok alanına etkisini bırakmıştır ve tarihin en nüfuzlu matematikçilerinden biri olarak kabul edilir.

1977′de, Gauss’un 200. doÄŸumgünü ÅŸerefine, DoÄŸu Almanya ve Batı Almanya’da ayrı ayrı hatıra pulları basılmıştır.

Gauss’un babasıyla arası iyi deÄŸildi. Babası Gauss’un matematik ve bilim okumasını istemiyor, kendisi gibi taÅŸ ustası olmasını istiyordu. Gauss, eÄŸitimi boyunca babasından görmediÄŸi desteÄŸi annesinden gördü. OÄŸullarıyla da iyi geçinemeyen Gauss, Eugen’in ve daha sonra Wilhelm’in ABD’ye göç etmesine sebep oldu.

1831 yılında Gauss, fizik profesörü Wilhelm Weber’le beraber çalışmaya baÅŸladı. Bu beraberlik, manyetizma ve elektrik konularına pek çok yenilik getirecekti (kütle, uzunluk ve zamana baÄŸlı yeni bir manyetizma birimi gibi). 1833′te Gauss ve Weber ilk elektromanyetik telgrafı icat ettiler, ve bu telgrafla gözlemevini fizik enstitüsüne baÄŸladılar. Gauss, hala müdürü olduÄŸu gözlemevinin bahçesine bir manyetik gözlemevi kurulması talimatını verdi, ve Weber’le beraber Dünya’nın çeÅŸitli yerlerindeki manyetik alanı ölçmek amacıyla bir “manyetik kulüp” (Alm. magnetischer Verein) kurdu. Gauss’un bu sıralarda geliÅŸtirdiÄŸi, manyetik alanın yatay yoÄŸunluÄŸunu ölçmeye yarayan metod, 20. yüzyıl ortalarına kadar kullanılmaya devam etti. Gauss ayrıca, Dünya’nin manyetik alanının iç (çekirdek) ve dış (manyetosfer) kaynaklarını ayırmak için gereken matematiksel teoriyi de geliÅŸtirdi. Hayatının sonlarına doÄŸru matematiksel yeteneklerinin köreldiÄŸini hissedince edebiyatla ilgilenmeye baÅŸladı.

Commons‘ta Carl Friedrich Gauss ile ilgili çoklu ortam dosyaları bulunmaktadır.

Gauss en karmaşık hesapları aklından yapabilmesiyle de ünlenmiÅŸti. Anlatılana göre, Ceres’in izleyeceÄŸi yörüngeyi nasıl bu kadar hatasız hesaplayabildiÄŸi sorulunca, “logaritma kullandım” cevabını vermiÅŸ, logaritma cetvelini nasıl bu kadar hızlı kullanabildiÄŸi sorulunca da “cetvele ne gerek var, hepsini kafamda hesaplıyorum!” demiÅŸtir.

Gauss’un ismi matematik ve fizikte onlarca teorem, formül ve kavrama verilmiÅŸtir. Cgs sistemindeki manyetik alan birimi 1 Gauss’tur.

Gauss, Braunschweig Dükü Karl Wilhelm Ferdinand’in verdiÄŸi burs sayesinde 1792-1795 arasında Collegium Carolinum’da (bugünkü adıyla Braunschweig Teknik Ãœniversitesi), 1795-1798 arasında da Göttingen Ãœniversitesi’nde öğrenim gördü. 1796′da kenar sayısı bir Fermat asalı olan her düzgün çokgenin, sadece cetvel ve pergel kullanılarak çizilebileceÄŸini kanıtladı. Bu tür cetvel ve pergel problemleri Antik Yunan’dan beri matematikçileri meÅŸgul etmekteydi, dolayısıyla da Gauss’un keÅŸfinin önemi büyüktü. Gauss bu baÅŸarısından o kadar memnun oldu ki, mezar taşına bir düzgün onyedigenin oyulmasını vasiyet etti. Ne var ki, daireye çok yakın olan bu ÅŸeklin oyulması çok zor olacağından, vasiyetini yerine getirecek bir taÅŸ ustası bulamadı.

Gauss, 1799′da bitirdiÄŸi doktora tezinde cebirin temel teoreminin bir kanıtını sundu. Bu çok önemli teorem, karmaşık sayılar üzerine tanımlanmış her polinomun en az bir kökü olduÄŸunu söyler. Gauss’tan önce pek çok matematikçi bu teoremi kanıtlamayı denemiÅŸ, ama hiçbir kanıt genel kabul görmemiÅŸti. Gauss’un kanıtına da, o zamanlar henüz kanıtlanmamış olan Jordan eÄŸri teoremini kullandığı için itiraz edildi. Bu itirazlar üzerine Gauss, hayatı boyunca üç deÄŸiÅŸik kanıt daha sunacak, 1849′daki son kanıtı tüm matematikçilerden kabul görecekti. Gauss bu kanıtlar üzerinde çalışırken, karmaşık sayılar kavramının olgunlaÅŸmasına çok büyük katkıda bulundu.

Bir baÅŸka meÅŸhur hikâyeye göre, Gauss’un ilkokul öğretmeni J.G. Büttner, öğrencilerini oyalamak için 1′den 100′e kadar olan sayıları toplamalarını isteyince, Gauss cevabı birkaç saniye içinde bularak hem öğretmenini, hem de asistanı Martin Bertels’i hayrete düşürdü. Küçük Gauss, sayı listesinin iki zıt ucundan birer sayı alıp topladığında hep aynı sonucun çıktığını farketmiÅŸti: 1 + 100 = 101, 2 + 99 = 101, 3 + 98 = 101, vesaire. Böylece 1′den 100′e kadar olan sayıların toplamı 50 × 101 = 5050 oluyordu.^[3]

Kaynak: http://tr.wikipedia.org/wiki/Carl_Friedrich_Gauss