oksijen

Oksijen (O)
Oksijen (eski adı müvellidülhumuza) ilk defa 1774 Joseph Priestly tarafından cıva (II) oksitin ısıtılması ile elde edildi. 1781 yılında Lavoisier, oksijenin havada bulunan ve yanmaya etki eden bir madde olduÄŸunu keÅŸfetti. Bu maddeye, asit yapan anlamına gelen “oksijen” ismi verildi. Çünkü Lavoisier, bütün asitlerin oksijen barındırdığını sanıyordu.Oksijen canlıların yaÅŸamı için hayati öenm taşır. “Oksijenli” Solunum için gerekli olup organik maddelerin yükseltgenmesinde, kömür, gaz, odun gibi maddelerin yanmasında yoÄŸun ÅŸekilde tüketilir. Atmosferde %21 oranında oksijen bulunmaktadır. Oksijenin kaynağını fotosentez sonucunda ortaya çıkan serbest oksijen oluÅŸturur. Denizlerdeki fitoplanktonlar ile karadaki bitkiler, atmosfere oksijen verir. Fotosentez sırasında üreticiler su ve karbondioksidi kullanarak güneÅŸ enerjisinin ve klorofil pigmentinin de yardımıyla karbonhidratları sentezler. Bu sırada atmosfere oksijen verirler.(Bkz. Fotosentetik fosforilasyon)Oksijen kimyada O sembolü ile gösterilir. Atom numarası 8 olan oksijenin doÄŸada kütle numaraları toplamı (15.9999, yaklaşık=) 16′dır (%99,76), 17 (%4) ve 18 (%0,20) olan üç izotopu vardır. Oksijenin atom ağırlığı 16 olarak kabul edilir. Kütle numaraları 14, 15 ve 19 olan izotopları radyoaktiftir. Fakat bu radyoaktiflerin ömrü oldukça kısadır. Oksijenin çekirdeÄŸinde 8 proton bulunmaktadır. Kimyasal tepkimelerin hemen hemen hepsinde iki elektron alarak eksi hale geçer. Oksijen normal sıcaklıkta pasiftir; yüksek sıcaklıkta aktiftir.Oksijenin sudaki çözünürlüğü 0 °C’de 14,6 mg/L’dir. Oksijenin kritik sıcaklığı –118,8 °C’dır. Oksijen, bu sıcaklığın üzerinde sıvılaÅŸamaz. Yani sadece basınç ile sıvılaÅŸtırılmaz. Oksijenin kritik basıncı 49,7 atmosferdir. Bir atmosfer basınçtaki ergime noktası –218,8 °C ve kaynama noktası –183 °C dır. Belirli bir miktardaki oksijen, katı ve sıvı hallerinin her ikisinde de açık mavi ve ÅŸeffaftır. Sıvı oksijen, kuvvetli bir magnetiktir. Åžayet sıvı oksijenin bir atmosfer basıncındaki bir hacmi, normal ÅŸartlar altında (760 mm Hg ve 20 °C) buharlaÅŸtırılırsa, buharın hacmi sıvı hacminin 860 misli olur. Katı oksijenin yoÄŸunluÄŸu –252,5 °C de 1,426 g/cm³’tür. Metallerin çok azı, sıvı halde iken oksijen absorblar (emerler). Absorblanan bu oksijen metal katılaşırken tekrar metali terk eder.
Kaynak: http://tr.wikipedia.org/wiki/Oksijen