Matbaayı kim icat etmiş

Matbaacılık, metin ve görüntülerin genellikle kâğıt gibi yüzeyler üzerine basılarak çoğaltılma işidir.

Matbaanın ilk kez kullanılması UzakdoÄŸu’da baÅŸlamıştır. Ä°lk matbaa, aÄŸaç oyma tekniÄŸi kullanarak, M.S. 593′te Çin’de kurulmuÅŸ, ilk basılı gazete de M.S. 700′de Pekin’de çıkmıştır. 8. yüzyılda Japonya’da baskı yapıldığı, Ä°mparatoriçe Shotoko’nun Budizm’in kutsal metinlerini Sanskrit dilinde Çin alfabesiyle bastırdığı bilinmektedir. Bilinen en eski eksiksiz basma kitap olan Tianemmen ruloları Çin’de 868′de basılmıştır. Ä°lk kez tek tek harfler dökerek baskı yapmayı da 1040 yıllarında Pi Sheng adında bir Çinlinin porselenden harfler kullanarak denediÄŸi söylenmiÅŸti.

Tun-Huang maÄŸarasındaki buluntular, matbaayı Çinlilerden alan Uygurların 9. yüzyıldan itibaren baskı yaptığını göstermektedir. Öte yandan, Çin’den mi geldiÄŸi yoksa bağımsız mı geliÅŸtirildiÄŸi bilinmese de, Mısır’da 4. yüzyıldan itibaren kumaÅŸ üzerine aÄŸaç oyma kalıplarla baskı yapılmaktaydı. Aynı teknikle Arapça metinlerin basılması 9. ve 10 yüzyıllarda gene Mısır’da baÅŸlamıştır.

Avrupa’da aÄŸaç oyma kumaÅŸ baskısını Ä°slam dünyasından alarak baÅŸlamıştır. Özellikle 15. yüzyılda Avrupa’da matbaacılığın üssü olan Hollanda’da basım tekniÄŸi çok geliÅŸmiÅŸtir. O dönemde hattatlarca yazılan ve hakkaklarca kazılan tahta kalıpların yanısıra Harlem kentinde ilk kez tek tek harflerle baskı denemelerini 1430 yılında Lourens Janszoon Coster’in yaptığı sanılmaktadır.

Nihayet 1450′de Johannes Gutenberg, ortağı Fust ile birlikte Almanya’nın Mainz ÅŸehrinde metal harflerle basım tekniÄŸini bulmuÅŸ ve matbaa uygulamıştır. Gutenberg’in üretimi, özellikle de 1455′de bastığı Ä°ncil, yüksek kalitesi ve ucuz fiyatıyla kısa sürede baÅŸarılı olmuÅŸ, yeni buluÅŸ Avrupa’dan baÅŸlayarak tüm dünyada yaygınlaÅŸmıştır. Daha sonra tipo baskı olarak adlandırdığımız bu teknik sanayi devrimiyle doÄŸan modern baskı makinalarının ve matbaacılık endüstrisinin temeli olmuÅŸ ve 20. yüzyıl sonlarına kadar gelmiÅŸtir.

Baskı yüzeyinin düz tabaka ya da rulo kağıt (rotatif) olması dışında, matbaacılıkta kullanılan temel baskı yöntemleri şunlardır:

Bunlardan baÅŸka

gibi baskı çeşitleri de bulunmaktadır.

Kısaca matbaacılık denilen karmaşık süreç, farklı teknolojilere ait çok sayıda işlemden oluşur. Uluslararası bir sektörel konsorsiyum olan cip4 tarafından hazırlanan JDF (Job Definition Format) iş tanımlama standardı kapsamında yüzden fazla işlem tanımlanmış, bunlar da geleneksel eğilime uygun olarak baskı öncesi, baskı ve baskı sonrası şeklinde üç alt süreçte toplanmıştır.

Öncelikle basılacak iÅŸin tasarımı yapılır. Bu aÅŸamada yazıların ve fotoÄŸrafların bilgisayara aktarılması gerekir. Bilgisayara aktarılan görsel öğeler mizanpaj yazılımında bir araya getirilerek baskıya uygun tasarım oluÅŸturulur. Bilgisayar yardımıyla yapılan bu iÅŸleme masa üstü yayıncılık da denir. Sonrasında, yapılan çalışmanın film çıkışları alınır. Film, baskı için kullanılan kalıbı oluÅŸturmak için kullanılır. Filmden sonra da prova alınabilir. Filmden alınan provaya anolog prova (Dupont firmasının Cromalin sisteminden dolayı sektörde “cromalin” adı ile bilinir) denmektedir. Analog provanın dışında baskıyı taklit eden yazıcılarla dijital prova da alınabilir.

Film çıkışları alındıktan sonra alüminyum plakalar (kalıp) üzerine tasarımın görüntüsü çıkarılır. Kalıp çekme denilen bu işlem iki aşamada gerçekleşir: film kullanarak kontakt baskı yani pozlandırma ve banyo. Günümüzde tasarımlar bilgisayardan direk kalıba alınabilmekte, CTP adıyla anılan bu sistem ile film ve montaj işlemlerini ortadan kalkmaktadır. Kalıp çekildikten sonra baskıya geçilir.

Baskı sonrasında selefon, lak gibi malzemelerle yüzey kaplama (laminasyon) uygulanabilir. Mücellithane makinaları kullanılarak da çok sayfalı ürünlerde katlama, harmanlama, iplik dikiş, tel dikiş gibi işlemler, kitap ve dergiler için kapak takarak ciltleme gibi, ambalajlar için kalıplı kesim gibi gibi işlemler uygulanabilir.

Kaynak: http://tr.wikipedia.org/wiki/Matbaa