Enrico Fermi hakkında
Bir yıl sonra 1923′de Ä°talyan hükümetinden burs kazandı ve Göttingen’de profesör Max Born’la birkaç ay birlikte çalıştı. Rockefeller bursuyla 1924′de Leyden’e Paul Ehrenfest’le birlikte çalışmaya gitti. Aynı yıl Floransa Ãœniversitesi’nde matematiksel fizik dersleri vermek için Ä°talya’ya gitti.
Fermi’nin teorik ve deneysel fiziÄŸi konu alan birçok yayımı vardır. Bunlardan bazıları, elektronik gazların istatistiÄŸinin hesabı ve Pauli parçacıklarından oluÅŸan gazları konu alan “Sulla quantizzazione del gas perfetto monoatomico“, Rend. Accad. Naz. Lincei, 1935, Atomun istatistiksel modelini (Thomas-Fermi atom modeli) ve atomik özelliklerin hesaplanmasında yeni bir yaklaşımı (semiquantitative method) inceleyen Quantentheorie und Chemie, Leipzig, 1928, Ãœber die magnetischen Momente der Atomkerne, Z. Phys., 1930, Tentativo di una teoria dei raggi ß, Ricerca Scientifica, 1933 sayılabilir.
Enrico Fermi, 29 Eylül 1901 Roma’da doÄŸdu, 28 Kasım 1954 Chicago’da öldü, Ä°talyan fizikçi. 1938 Nobel Fizik Ödülü sahibi.
1926: Perrin | 1927: Compton, Wilson | 1928: Richardson | 1929: De Broglie | 1930: Raman | 1932: Heisenberg | 1933: Dirac & Schrödinger | 1935: Chadwick | 1936: Anderson, Hess | 1937: Davisson, Thomson | 1938: Fermi | 1939: Lawrence | 1943: Stern | 1944: Rabi | 1945: Pauli | 1946: Bridgman | 1947: Appleton | 1948: Blackett | 1949: Yukava | 1950: Powell
1944′de Fermi Amerikan vatandaşı oldu. II. Dünya Savaşı’ndan sonra 1954′de ölümüne kadar sürecek olan nükleer çalışmaları için Chicago Ãœniversitesi’nden profesörlük teklifini kabul etti. Burada yoÄŸunluÄŸunu yüksek enerji fiziÄŸine verdi ve pion-nucleon etkileÅŸimi çalışmalarına öncülük etti. YaÅŸamının son yıllarında Fermi kozmik ışınların kaynağını araÅŸtırmakla geçirdi. Sonunda kozmik ışınların çok büyük enerji kaynakları olduÄŸunu gösteren bir teori geliÅŸtirdi.
Babası polis şefi Alberto Fermidir. İlk olarak dilbilgisi okuluna kaydoldu.Onun ilk matematik ve fiziğe olan yeteneğini keşfeden ve destekleyen babasının arkadaşlarından A. Amidei olmuştur.
1926′da Fermi günümüzde Fermi istatistiÄŸi olarak bilinen Pauli parçaçıklarının istatistiÄŸini keÅŸfetti. Bose-Einstein istatistiÄŸine göre hareket eden bozomların tersine, bu parçacıklar fermion olarak bilinir. 1927′de Fermi, Roma Ãœniversitesi’nde teorik fizik profesörü oldu. Bu görevini, Nobel ödülünü aldıktan hemen sonra, 1938′de Mussolini’nin faÅŸist diktatörlüğünden kaçıp Amerika’ya göç edinceye kadar sürdürdü.
1918′de Pisa Ãœniversitesinin bursunu kazandı. Pisa Ãœniversite’sinde 4 yıl kaldıktan sonra 1922′de profesör Puccianti’den doktorasını aldı.
1938′de Fermi tartışmasız nötronlar konusunda en iyiydi. Bu çalışmalarına Amerika’da da devam etti. Amerika’ya varışından hemen sonra Columbia Ãœniversitesi’ne fizik profesörü olarak atandı. Hahn ve Strassmann’ın 1939′un baÅŸlarında füzyon’u keÅŸfinden sonra ikincil nötronların yayılma ve zincirleme reaksiyon olasılığını hesapladı. Bu çalışmalarına büyük bir istekle devam etti ve birçok deneyden sonra kontrol altındaki ilk zincirleme reaksiyonu gerçekleÅŸtirdi. Bundan sonra atom bombası yapımındaki sorunların aşılmasında önemli rol oynadı, Manhattan Projesi liderlerinden biriydi.
Söz konusu tertip nötronları, termik hızlarla yavaÅŸlatan grafit blokları ile bir araya getirilmiÅŸ uranyum içerecek ÅŸekilde Chicago Ãœniversitesi’nin bahçesinde kurulmuÅŸtur. Nötronları soÄŸurmak ve böylece reaksiyonun hızını kontrol etmek amacıyla, atom piline kadmiyum çubuklar yerleÅŸtirildi. Kadmiyum çubuklar yavaÅŸ yavaÅŸ çekildi ve kendi kendine devam eden zincir reaksiyon gözlendi. Ferminin bu baÅŸarısı, dünyada ilk nükleer reaktörün imali ve atom çağının baÅŸlangıcı olmuÅŸtur. Fermi 53 yaşında iken kanserden öldü. Bir yıl sonra yüzüncü element keÅŸfedildi ve kendisinin onuruna bu element fermiyum olarak adlandırıldı.
Ona Nobel ödülü yavaÅŸ nötronların yarattığı radyasyon ve nükleer enerji alanındaki çalışmalarından dolayı verildi. Fermi Laura Capon ile 1928′de evlendi. Giulio adında bir oÄŸlu Nella adında bir kızı vardır. BoÅŸ zamanlarında yürümeyi, tırmanmayı ve kış sporlarını severdi. 29 kasım 1954′de Chicago’da öldü.
Roma’daki ilk yıllarında kendini elektromanyetik problemlerin çözümüne ve bazı spektroskopik olayların teorik olarak açıklamasına verdi. Fakat asıl ilerlemesini çalışmalarını elektron ve atom çekirdeÄŸi üzerine yaptığı zaman gerçekleÅŸtirdi. 1934′de Beta Bozonu Teorisini geliÅŸtirerek Pauli’nin radyasyon teorisi ile birleÅŸtirdi. Curie ve Joliot’un yapay radyasyonu keÅŸfinden sonra nötron bombardımanına tutulan aÅŸağı yukarı her elementin nükleer dönüşüme tabi olduÄŸunu keÅŸfetti. Bu araÅŸtırma, yavaÅŸ nötronların ve nükleer füzyonun keÅŸfine, ayrıca o zamana kadar periyodik tabloda bilinen elementlerden farklı elementlerin bulunmasına yol açtı.
Kaynak: http://tr.wikipedia.org/wiki/Enrico_Fermi