Benjamin Franklin ve icatları
Benjamin Franklin, (d. 17 Ocak 1706, Boston – ö. 17 Nisan 1790, Philadelphia) ABD’li yayımcı, yazar, mucit, felsefeci, bilim adamı ve diplomattır. On yedi çocuklu bir sabun ve mum imalatçısının onuncu oÄŸluydu.
On yaşında okulu bıraktı. 12 yaşındayken basımevi yöneten ve liberal bir gazete yayınlayan aÄŸabeyi James’ın yanına çırak olarak girdi. Basımcılık mesleÄŸini öğrendi ve edebiyat çalışmalarına baÅŸladı. 1730′da Philadelphia’da bir basım evi ve gazete kurdu. Poor Richard’s Almanac’ı (Fakir Richard’ın Almanak’ı) yayınlamaya baÅŸladı:1732Â-1757 yılları arasında yönetmenliÄŸini yaptığı Almanac’da Richard Sounders imzasıyla yazılar yazdı. Siyaset, felsefe, bilim, iÅŸ iliÅŸkileri gibi konuların tartışıldığı Junto adlı bir kulüp; kütüphane, hastane ve yangına karşı sigorta ÅŸirketi kurdu. Basımevlerini çoÄŸalttı.
Franklin 1736′da Philadelphia meclis sekreteri oldu ve siyasete atıldı. 1750′de Pensilvanya meclisine seçildi, arazi vergisine karşı olan büyük ailelerle mücadele etti. Ä°ngiliz Amerikası postalarının genel müdürlüğüne getirildi. Posta servisinde çeÅŸitli düzenlemeler yaptı. Özellikle elektrik olaylarıyla ilgili araÅŸtırmalar yapan Franklin, elektrik yüklerindeki artı ve eksi uçlarını keÅŸfetti ve elektriÄŸin korunumu ilkesini ortaya attı. Fırtınalı bir havada uçurtma uçurarak gerçekleÅŸtirdiÄŸi deneyi sonunda ÅŸimÅŸeÄŸin elektriksel bir olay olduÄŸunu keÅŸfetti. Elektrikten etkilenmeleri sebebiyle kendisinin kurtulmasına raÄŸmen iki yardımcısının öldüğü bu deneyden yola çıkarak paratoner’i keÅŸfetti, güneÅŸ ışığından daha fazla yararlanmak için saat uygulamasını baÅŸlattı.
1757′de Kuzey Amerika Sömürgeler isyanının baÅŸlangıcında sömürgelerde yaÅŸayanlar Franklin’i, ÅŸikayetlerini Londra’ya iletmekle; 1765′te de damga resmi kanununa karşı itirazları Lord Grenville’e bildirmekle görevlendirdi. 1772′de Massachusetts Valisi Hutchinson’un sömürge halkına karşı hakaretlerle dolu mektuplarını ele geçirerek yayınladı. Sömürge halkı karşısındaki itibarı arttı. Amerikan Kongresine milletvekili seçildi. 1776′da Thomas Jefferson ve John Adams ile birlikte bağımsızlık bildirgesini hazırladı. Eylül 1776′da kongre, ekonomik ve askeri yardım istemek üzere aralarında Franklin’in de bulunduÄŸu üç kiÅŸilik bir komisyonu Fransa’ya gönderdi. Franklin, Fransız dışiÅŸleri bakanı Charles Gravier ile görüşmelerinde çok baÅŸarılı oldu. 1775-1783 Amerikan Bağımsızlık Savaşı sonunda Ä°ngiltere ile barış görüşmelerini sürdürmek üzere seçilen diplomatlardan birisi olarak Ä°ngiltere’ye gitti. Ä°ngiltere ile barış antlaÅŸmasının imzalanmasından sonra 1785′te Amerika’ya döndü. 1787′de Philadelphia Anayasa Kurultayının çalışmalarına katıldı. Bir müddet sonra da öldü. Kendisi bir Amerikan yahudisidir.