bakır

Malahit minerali.Bir bakır külçesi.Ä°ndirgenme elektrolizinde satılabilir kalitede katodik bakır üretimi elektrolitteki bakır deriÅŸimi litresinde 15 g civarına ininceye kadar mümkündür. 15 g’dan 8 g’a kadar olan deriÅŸimlerde yine satılabilir fakat toz veya sünger halde bakır üretilebilmektedir. Bu satılabilirlik sünger bakırın anot fırınında iÅŸleneceÄŸi açısından geçerlidir.Bu deÄŸer en az indirgenecek iyonun EMK deÄŸerine eÅŸittir.Bakır (Cu)Kuprit minerali.Bir elektroliz olayında kullanılan elektrik enerjisi ile yapılan kimyasal iÅŸ arasındaki iliÅŸkiler Faraday Kanunu ile belirlenir.Bir elektrolit ile temas halinde bulunan elektrotlara dışardan bir elektromotor kuvvet uygulayarak kimyasal bir reaksiyonunOhm kanunu gereÄŸince kablo baÄŸlantılarında ve elektrot-kablo temas noktalarında, sistemden geçen akım miktarı ile doÄŸru orantılı olarak direnç ortaya çıkar, bu direnç potansiyel düşüşlerine yol açar. Elektroliz sırasında ulaşılması gereken hücre potansiyeli bunların toplamına eÅŸittir.Oksitli bakır cevherlerin doÄŸrudan, diÄŸerlerinin bir ön iÅŸlemden sonra veya bakteriler yardımıyla çözümlendirilmesi sonucu deÄŸiÅŸen derisimlerde elde edilen sülfatlı çözeltilerden bakırın kazanılmasında uygulanan yöntemlerden bir tanesi de indirgenme elektrolizidir. indirgenme elektrolizinde katot ve anot reaksiyonu ise ÅŸu ÅŸekildedir:Azurit minerali.=== Kalkopirit ===–85.105.100.114 17:13, 11 Åžubat 2010 (UTC)sdvgKOGOFF.fefif
Ä°nsanların normal beslenme rejimi her gün 2-5 mg arasında bakır gerektirir. Kalıtımsal protein seruloplazmin (Kan plazmasında bulunan protein) eksikliÄŸi aÅŸağı yukarı bütün dokularda, özellikle beyin ve karaciÄŸerde bakır miktarının artmasıyla birlikte geliÅŸir.Kimyasal formülü 2CuCO₃·Cu(OH)₂. Bazik bir bakır karbonat olup malahit kadar fazla bulunmaz. Kendine has lacivert renginden dolayı bu anlama gelen azurit adı verilmiÅŸtir.Anot ve katot polarizasyon toplamına parçalanma voltajı da denir. DiÄŸer bir deyiÅŸle elektrolizin gerçekleÅŸmesi için sisteme verilmesi gereken en düşük potansiyel deÄŸeridir.Rafinasyon ve indirgenme elektrolizleri arasındaki temel fark anot tepkimeleridir. Rafinasyon elektrolizinde anot olarak kullanılan malzeme oksitlenip çözeltiye geçerken, indirgenme elektrolizinde çözünmeyen anotlar kullanılır. Çözünmeyen anotların indirgenme elektrolizindeki görevi iletkenliÄŸi saÄŸlamaktır ve yüzeyinde oksijen çıkışı meydana gelir.Voltaj arttıkça akım yoÄŸunluÄŸu da artmakta fakat belli bir noktadan sonra voltajın artması akım yoÄŸunluÄŸunda hiçbir deÄŸiÅŸikliÄŸe sebep olmamaktadır ve bu akım deÄŸerine limit akım denmektedir. Limit akım uygulanabilecek maksimum akımdır. Genellikle limit akımın üçte biri deÄŸerinde çalışılmaktadır. Rafinasyon elektrolizinde aynı bir çözeltiye temas halinde olan aynı bir metal hem anotta hem katotta bulunduÄŸundan, hücrenin elektromotor kuvveti pratik olarak sıfırdır, yani potansiyel farkı oluÅŸmaz. Elektroliz sırasında indirgenecek metal iyonlarının çözeltinin iç taraflarından katot yüzeyine gelmeleri difüzyon, konveksiyon ve migrasyon yolu ile gerçekleÅŸir. Katotun hemen yakınında metal iyonlarınca fakirleÅŸmiÅŸ bir bölge oluÅŸur. Buna “difüzyon tabakası” (Nernst diffusion layer) denmektedir. Bu tabaka kalınlığı elektrolizdeki akım ÅŸiddetine baÄŸlı olmay:)ıp, hücre potansiyelini arttırmak suretiyle akım yükseltildiÄŸinde faz sınırındaki deriÅŸim düşmektedir.bunu yazaan tosun okuyana kosun.xDElektroliz iÅŸleminde meydana gelen olaylar anodik ve katodik tepkimeler olup bunlar anotta yükseltgenme (oksidasyon), katotta ise indirgenme (redüksiyon) ÅŸeklindedir. Genel olarak üç çeÅŸit elektroliz vardır. Bunlar rafinasyon, indirgenme ve ergimiÅŸ tuz elektrolizidir. Rafinasyon elektrolizi çözünebilir anotlarla yapılan elektroliz iÅŸlemine en güzel örnektir. Rafinasyon elektrolizinde anot ve katot aynı metalden oluÅŸtukları için parçalanma voltajı teorik olarak sıfırdır. Uygulanan hücre voltajı bu nedenle sadece elektrolitin direncinin biraz üstünde olmalıdır. Rafinasyon elektrolizini tarif edecek toplam bir reaksiyon anlamsızdır.Bakırın önemi, baÅŸlıca üç nedenden kaynaklanmaktadır:–85.105.100.114 17:13, 11 Åžubat 2010 (UTC)== Bakır mineralleri == Bakır endüstriyel öneme sahip pek çok mineralin önemli bir bileÅŸenidir. Dünya bakır üretiminde kullanılan minerallerin yaklaşık %50 sini kalkozit (Ä°ng. chalcocite) (Cu₂S), %25′ini kalkopirit (Ä°ng. chalcopyrite) (CuFeS₂), %3′ünü enargit (Ä°ng. enargite) (Cu₃AsS₄), %1′ini diÄŸer sülfür mineralleri, %6-7 sini nabit (doÄŸal) bakır ve %15′ini de oksit mineralleri oluÅŸturur.elektrot dışında elektronlar anottan katota elektrolit içinde ise katottan anota doÄŸru akarlar. Devreye akım verildiÄŸinde çözeltideki negatif yükler pozitif kutup olan anota, pozitif yükler ise negatif kutup olan katoda yönelirler. Bunu yazan tosun okuyana kosun.Kimyasal formülü CuFeS₂ dir. (Açık yazılımı: Cu₂S·Fe₂S₃). CoÄŸrafi bakımdan en yaygın mineral olup hemen hemen her bakır cevher yatağında bulunur. Pirinç sarısı renkte, metalik görünüşte ve yeÅŸilimsi siyah çizgiler halinde kitle ÅŸeklinde bulunur. Kalkopiritin, bornit, demirli kuprit ve pirit ile birlikte diÄŸer sekonder bakır minerallerinin orijinal yapısını oluÅŸturduÄŸu kabul edilmektedir. Mineralin teorik yapısında %34,6 Cu olmakla birlikte cevherdeki Cu miktarı %0,5 ve daha aÅŸağıya düşebilmektedir. Halen Kanada’da %0,06 tenörlü 3×10⁹ ton rezervli bir bakır madeninin ekonomik olarak çalıştırılması için çalışmalar yapılmaktadır. DoÄŸal olarak, cevherde bulunan diÄŸer metaller de kıymetlendirilmek suretiyle bu çalışma ekonomik olabilmektedir.Enargit minerali.Parçalanma Voltajı, elektrolizin gerçekleÅŸebilmesi için, yani örneÄŸin bakır iyonlarının katodda toplanabilmesi için gereken en düşük potansiyeldir ve anotla kato polarizasyonlarının toplamına eÅŸittir.KurÅŸun direkt olarak çözünmeyen PbSO₄ oluÅŸturarak anot yüzeyinde kalır. Anot bakırı fazla miktarda kurÅŸun içerirse oluÅŸan PbSO₄ yüzeyi tamamen kaplayarak anodun pasifleÅŸmesine neden olur.Bornit minerali.
Kalkopirit minerali.Termodinamik hücre potansiyelinin uygulanması ile bir elektroliz iÅŸleminin gerçekleÅŸmeyeceÄŸi sisteme bazı fazla voltajların da verilmesi gerektiÄŸi yukarıdaki açıklamalarda belirtilmiÅŸtir. Bu fazla voltajlara ilaveten devredeki dirençleri aÅŸabilecek ilave voltaja da ihtiyaç vardır. Bu dirençlerin başında anot -katot arasındaki elektrolitin direnci gelir. Elektrolitin direnci R, akım I olarak alınırsa Ohm kanunu gereÄŸince uygulanacak potansiyel I*R büyüklüğündedir. Elektroliz esnasında ulaşılması gereken hücre voltajı, tüm fazla voltajlar, parçalanma voltajı ve dirençten kaynaklanan potansiyel düşüşlerin toplamına eÅŸittir.Bakır (Ingilizce copper, Almanca Kupfer, Fransızca cuivre), 1B geçiÅŸ grubu elementi. Bakıra tarihte ilk defa Kıbrıs’ta rastlandığından tüm dillerdeki isimlerinin Cyprium kelimesinden türediÄŸi tahmin edilmektedir. Simyacılar tarafından Venüs aynası ile gösterilmiÅŸtir.Kimyasal formülü CuCO₃·(OH)₂. En çok rastlanılan bakır oksit mineralidir. Büyük kitleler halinde bulunduÄŸunda sadece cevher olarak deÄŸil, aynı zamanda yarı mücevher olarak kuyumculukta, süs eÅŸyası imalinde de kullanılmaktadır. Güzel yeÅŸil bir rengi vardır.Dördüncü grupta yer alan metallerden Se ve Te’ün Cu₂S ve Cu₂Te halinde anot bakırında bulunduÄŸu ve çözünmeden direkt anot çamuruna geçtiÄŸi kabul edilir. Kalay ise bakırla intermetalik bileÅŸik olmasına raÄŸmen tamamen çözünür, ancak CuSO₄’lı çözeltilerde çözünürlüğü çok az olduÄŸundan aÅŸağıdaki tepkime uyarınca hidroliz olarak anot çamuruna geçer:Bakır, çeÅŸitli Bakır, çeÅŸitli piro, hidro ve elektrometalurjik metotların kullanılmasıyla cevherlerinden saf olarak üretilmektedir. Pirometalurjik metotlar, sülfürlü, oksitli ve nabit bakır cevherlerine, hidrometalurjik metotlar ise düşük tenörlü oksitli bakır cevherlerine uygulanır. Elektrometalurji metotları da yukarıdaki yöntemlerin son kademesi olarak her ikisine de uygulanır. Böylece, pirometalurji metotlarıyla elde edilen saf olmayan bakır, elektrolitik arıtmaya tabi tutularak saf katot bakıra çevrilir. Benzer ÅŸekilde hidrometalurjik yollarla sulu çözeltiye alınan bakır, elektrokazanım yoluyla katotta saf olarak toplanabilmektedir. Dünya bakır üretiminin %80’i sülfürlü cevherlerden yapılır.Åžu ÅŸekilde sınıflandırılmaktadır:Kalkozit minerali.Askorbit asit, oksidaz, tirosinaz, laktoz ve monoamin oksidaz gibi yükseltgeyici enzimlerin bir parçası olarak birçok bitki ve hayvanda çok az miktarda bulunan bakır, bunların saÄŸlıklı yaÅŸamı için gereklidir. Bakır, bu proteinlerde, oksijen, kükürt ya da azot atomları içeren baÄŸlanma bölgelerinde sıkıca baÄŸlanır.Anotta oluÅŸan bir kısım bakır iyonları disproporsiyonlaşır. Burada oluÅŸan bakır toz halinde anot yüzeyinde ve yüzeyden ayrılarak banyonun dibinde anot çamurunda birikir. Pb, Sn, Sb ve Bi anodik olarak çözünürler fakat elektrolit içinde oluÅŸturdukları bileÅŸikler nedeniyle ÅŸlam ÅŸeklinde yüzerler ve mekanik olarak katot kirliliÄŸi yaratabilirlerse de genelde çökerler ve anot çamuru içinde birikirler. Anodik olarak çözümlendirilemeyen Au, Ag, ve Pt gibi elementler anodun yenilmesine paralel olarak anottan ayrılıp banyo dibine inerler ve burada anot çamuru içinde birikirler. Ortalama olarak Au, Ag, Se, Te ve Pb %98 oranında, Sb %60 civarında anot çamuruna geçer. Anot bileÅŸimindeki nikelin %5’i çözünmez ve bakır-nikel karışık kristali halinde anot çamuruna geçer. Aynı ÅŸekilde 3 Cu₂O·4NiO·Sb₂O₅‘de büyük oranda çözünmeden anot çamuruna gider. Üçüncü grup metaller de bakırla karışık kristal halinde bulunurlar ve anodik çözünme potansiyeli bakıra yakındır. Ancak bu metaller çözünseler bile daha sonra sementasyon sonucu anot çamuruna giderler. ÖrneÄŸin, gümüş:Bir elektroliz olayında elektrolizin hangi ÅŸartlarda nasıl gerçekleÅŸeceÄŸi, hangi tip anot ve katotlara nasıl tepki vereceÄŸi, uygun sıcaklık, akım ÅŸiddeti ve gerilim deÄŸerlerinin neler olacağı bazı parametrelere baÄŸlıdır. Bu parametrelerden bir tanesi polarizasyondur. Elektrolizi gerçekleÅŸtirmek için gerekli olan potansiyel teorik olandan daha yüksek olmak zorundadır. Teorik deÄŸer ile pratikte uygulanan deÄŸer arsındaki fark fazla voltaj adını alır. Elektrolizde katotta indirgenmeyi gerçekleÅŸtirmek için bu fazla voltaj deÄŸerlerini aÅŸmak gerekir ve sisteme verilmesi gereken fazla voltajların tümü polarizasyon adını alır.
Kaynak: http://tr.wikipedia.org/wiki/Bak%C4%B1r